baner nova
baner nova

Podróż do wnętrza komórki

Aby przybliżyć Państwu podstawy genetyki posłużyliśmy się prostym schematem określanym przez z nas jako „podróż do wnętrza”. Dzięki niemu zaprezentujemy Państwu poszczególne elementy struktur komórkowych, miejsca ich działania oraz podstawowe funkcje.

Wyruszmy w głąb naszego genomu i poznajmy jak jego kod używany jest do budowy komórek i tkanek:

1. Nasze ciało

Nasze ciało zbudowane jest z milionów współpracujących ze sobą komórek. To dzięki tej współpracy nasze ciało zachowuje zdrowie. Komórki te tworzą różnego rodzaju tkanki, takie jak: mięśnie, wątroba, serce, nerwy itp.

Ilość komórek w naszym organizmie oszacowana jest na 100 trylionów!

2. Komórki

Prawie każda komórka zawiera kopię naszego genomu. Istnieje kilka typów komórek, różniących się rozmiarem, kształtem oraz funkcją, która nadaje im określoną rolę w organizmie. Pomimo tej różnorodności, genom w każdej komórce jest taki sam.

3. Z czego składają się komórki?

Komórki zawierają w sobie wiele struktur, ogólnie określanych oragnellami, takich jak: mitochondrium, aparat Golgiego, retikulum endoplazmatyczne, rybosomy czy jądro komórkowe. Każda z tych struktur pełni w komórce ściśle określoną funkcję.

4. Jądro komórkowe

W jądrze komórkowym znajduje się nasz genom, ( czyli informacja genetyczna, dotycząca całego naszego organizmu). Prawie każda komórka naszego ciała zawiera dwie kopie genomu, tylko plemniki i jajeczka mają po jednej kopii, natomiast czerwone krwinki w ogóle nie posiadają genomu. W jądrze, nasz genom występuje w postaci chromosomów.

5. Chromosomy

Chromosomem jest pojedyncza nić DNA, bardzo silnie upakowana i tworząca  zwartą strukturę. Ponadto warto wiedzieć, że:

  • Liczba chromosomów w pojedynczej komórce jest charakterystyczna i stała dla danego gatunku.
  • Każda komórka naszego ciała zawiera 46 chromosomów. Większość chromosomów łączy się z drugimi podobnymi chromosomami, tworząc pary chromosomów homologicznych. W związku z tym każda nasza komórka zawiera tak naprawdę 22 pary chromosomów homologicznych oraz dwa chromosomy płciowe (X, Y).
  • Chromosomy płciowe określają naszą płeć, dlatego każda kobieta będzie posiadała dwa chromosomy X (zapis XX), z kolei mężczyźni posiadają jeden chromosom X i jeden chromosom Y ( zapis XY).
  • Na każdym chromosomie znajdują się określone geny.
  • Z każdej pary chromosomów homologicznych, człowiek dziedziczy jeden chromosom od matki, a drugi od ojca.

6. Geny

Geny ulokowane są na chromosomach. Szacuje się, że ludzki genom zawiera około 30 000 genów. Geny odpowiadają za produkcję białek, które z kolei budują i kontrolują nasze ciało.

Każdy gen zajmuje określone miejsce na chromosomie ( miejsce genu nazwane jest locus). W związku z tym, że każdy chromosom tworzy parę z drugim chromosomem homologicznym, to geny umiejscowione tym samym miejscu (locus) na obu chromosomach homologicznych, są alternatywnymi formami jednego, tego samego genu. Geny, które zajmują to samo miejsce na dwóch chromosomach homologicznych nazywamy allelami.

7. DNA

Nić DNA to podwójna spirala, która jest utworzona przez wzajemne współdziałanie czterech zasad azotowych (adenina, tymina, cytozyna i guanina), reszt cukrowych oraz reszt kwasu fosforowego. Pojedynczą jednostką budulcową w DNA jest nukleotyd, składający się z jednej zasady azotowej, reszty cukru oraz reszty kwasu fosforanowego. Zasady azotowe tworzą ze sobą pary, tak, że adenina zawsze będzie tworzyła parę z tyminą, a cytozyna z guaniną. Zasady azotowe łącząc się w pary, tworzą w łańcuchu DNA „drabinkę”, a ich o kolejności stanowi nasz unikatowy kod genetyczny.

Nasze geny to nic innego jak ściśle określona ilość i kolejność nukleotydów. Zazwyczaj wielkość genu określana jest ilością par zasad azotowych w danym miejscu na DNA (przykładowo: gen zbudowany z 325 par zasad).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

,,,