Zawroty głowy na początku ciąży - przyczyny, zapobieganie konsekwencje Przeskocz do treści
GeneScreen GeneScreen

Zawroty głowy na początku ciąży — przyczyny, zapobieganie konsekwencje

Zawroty głowy na początku ciąży zdarza­ją się u więk­szoś­ci kobi­et i zwyk­le są niegroźne: wynika­ją ze spad­ku ciśnienia po rozsz­erze­niu naczyń pod wpły­wem prog­es­teronu, z niskiego poziomu cukru przy nud­noś­ci­ach i długich prz­erwach między posiłka­mi oraz z odwod­nienia. Lekar­zowi trze­ba zgłosić zawroty częste, z omdle­ni­a­mi, sil­nym bólem głowy, kołataniem ser­ca, krwaw­ie­niem lub bólem brzucha. Wyjaś­ni­amy, skąd biorą się zawroty głowy we wczes­nej ciąży, jak im zapo­b­ie­gać, co zro­bić w cza­sie ataku i kiedy oznacza­ją chorobę.Kobieta w ciąży z zawrotami głowy opierająca się o ścianę

Dlaczego na początku ciąży kręci się w głowie?

Zawroty głowy na początku ciąży pojaw­ia­ją się najczęś­ciej w wyniku zmi­an hor­mon­al­nych, które przy­go­towu­ją orga­nizm do odży­wia­nia dziec­ka. Pod wpły­wem prog­es­teronu naczy­nia krwionośne rozsz­erza­ją się, a obję­tość krwi rośnie wol­niej niż ich pojem­ność, dlat­ego ciśnie­nie tęt­nicze spa­da; o tym mech­a­nizmie pisze­my szerzej w artykule niskie ciśnie­nie a ciąża. Mózg na krótko dosta­je mniej krwi, zwłaszcza po szy­bkim wsta­niu, w dusznym pomieszcze­niu lub po dłuższym sta­niu, i pojaw­ia­ją się zawroty, mrocz­ki przed ocza­mi i uczu­cie „ucieka­jącej podłogi”.

Drugą częstą przy­czyną jest spadek poziomu glukozy we krwi. W I trymestrze orga­nizm zuży­wa więcej energii, a nud­noś­ci i wymio­ty ciążowe utrud­ni­a­ją reg­u­larne jedze­nie; zbyt dłu­ga prz­er­wa między posiłka­mi kończy się osła­bi­e­niem, drże­niem rąk, pota­mi i zawro­ta­mi. Trze­cią jest odwod­nie­nie, częste przy wymio­tach, w upały i gdy ciężar­na pije za mało, bo każdy łyk nasi­la mdłości.

Zawro­tom sprzy­ja­ją też: zbyt duży wysiłek fizy­czny, gorą­ca kąpiel, prze­grzanie, stres i niewys­panie oraz, w drugiej połowie ciąży, leże­nie na ple­cach, gdy maci­ca uciska żyłę główną dol­ną i utrud­nia powrót krwi do serca.

Kiedy zawroty głowy w ciąży są objawem choroby?

Zawroty głowy nie powin­ny pojaw­iać się częs­to ani kończyć omdle­niem; jeśli tak jest, trze­ba powiedzieć o tym ginekol­o­gowi, bo mogą być objawem niedokr­wis­toś­ci, cukrzy­cy, zaburzeń ryt­mu ser­ca, chorób tar­czy­cy, a wraz z sil­nym bólem głowy nad­ciśnienia. Najczęst­sza z tych przy­czyn to niedokr­wis­tość z niedoboru żelaza, która daje też bladość, zmęcze­nie, kołatanie ser­ca i zadyszkę. Dlat­ego stan­dard opie­ki około­porodowej przewidu­je mor­fologię krwi na pier­wszej wiz­y­cie i w każdym trymestrze, glukozę na czc­zo na początku ciąży oraz pomi­ar ciśnienia na każdej wiz­y­cie. Żad­nej z tych chorób nie wol­no bagatelizować, bo nielec­zone zwięk­sza­ją ryzyko powikłań, np. poro­du przed­w­czes­nego lub stanu przedrzucawkowego.

Pil­nej pomo­cy (SOR lub 112) wyma­ga­ją zawroty głowy, którym towarzyszą:

  • omdle­nie, zwłaszcza z upad­kiem i uderze­niem w brzuch lub głowę,
  • krwaw­ie­nie z dróg rod­nych lub sil­ny, jed­nos­tron­ny ból pod­brzusza, które we wczes­nej ciąży mogą oznaczać ciążę pozamaciczną,
  • sil­ny ból głowy, zaburzenia widzenia, obrzę­ki, ciśnie­nie od 140/90 mm Hg,
  • ból w klatce pier­siowej, duszność, bard­zo szy­bkie lub nierówne bicie serca,
  • trud­noś­ci z mówie­niem, drętwie­nie połowy ciała, zaburzenia równowa­gi, które nie mija­ją po położe­niu się,
  • wymio­ty uniemożli­wia­jące picie przez pon­ad dobę.

Jak zapobiegać zawrotom głowy w ciąży?

Więk­szoś­ci zawrotów głowy na początku ciąży moż­na zapo­biec, dba­jąc o reg­u­larne posił­ki, nawod­nie­nie, powolne wstawanie i świeże powi­etrze. Poma­ga, gdy ciężarna:

  • wsta­je z łóż­ka i z krzesła powoli, „na raty”: najpierw sia­da, odczeku­je chwilę, potem wsta­je; rano może zjeść kil­ka krak­er­sów jeszcze w łóżku,
  • je co 2–3 godziny małe por­c­je z węglowodana­mi złożony­mi i białkiem, nawet gdy męczą ją nud­noś­ci; nosi w tore­bce przekąskę,
  • pije ok. 2–2,5 litra płynów dzi­en­nie, mały­mi łyka­mi, a przy wymio­tach uzu­peł­nia elektrolity,
  • częs­to wychodzi na świeże powi­etrze, wietrzy mieszkanie i uni­ka dusznych, zatłoc­zonych pomieszczeń oraz gorą­cych kąpieli,
  • uni­ka długiego sta­nia i nagłego, dużego wysiłku; wybiera spac­ery, pły­wanie, jogę dla ciężarnych,
  • w drugiej połowie ciąży odpoczy­wa i śpi na boku, najlepiej lewym,
  • dba o żela­zo w diecie (chude mię­so, rośliny strączkowe, pest­ki dyni, zielone warzy­wa) z dodatkiem wit­a­miny C, a suple­ment żelaza przyj­mu­je tylko przy stwierd­zonym niedoborze, zgod­nie z zalece­ni­a­mi PTGiP.

Więcej o diecie, suple­men­tacji i akty­wnoś­ci w ciąży pisze­my w porad­niku jak dbać o siebie w ciąży.

Co zrobić, gdy w ciąży zakręci się w głowie?

Przy zawro­tach głowy najważniejsze jest nie upaść: od razu usiądź lub się połóż, a wstań dopiero, gdy objawy całkowicie miną.

  • jeśli możesz, połóż się na boku lub na ple­cach z noga­mi unie­siony­mi powyżej poziomu ser­ca; po 20. tygod­niu lep­iej na lewym boku,
  • jeśli nie ma gdzie się położyć, usiądź i pochyl się do przo­du, z głową między kolanami,
  • rozluźnij ciasne ubranie, poproś o otwar­cie okna lub wyjdź na powietrze,
  • wyp­ij szk­lankę wody i zjedz coś słod­kiego albo małą przekąskę,
  • odczekaj kil­ka min­ut i wstawaj powoli, najlepiej z czyjąś pomocą.

Jeśli doszło do omdle­nia, osobę w ciąży należy ułożyć na lewym boku i wezwać pogo­towie, gdy nie odzysku­je przy­tom­noś­ci w ciągu min­u­ty, a także zawsze wtedy, gdy omdle­niu towarzyszył upadek, krwaw­ie­nie lub ból brzucha. Każde omdle­nie w ciąży, nawet krótkie, warto zgłosić lekar­zowi na najbliższej wizycie.

Po zawro­tach głowy może pojaw­ić się ból głowy. Przyszła mama może wtedy odpocząć w zaciem­nionym poko­ju, zro­bić masaż skro­ni, przyłożyć chłod­ny okład na czoło i, jeśli to konieczne, przyjąć parac­eta­mol, który jest lekiem prze­ci­w­bólowym pier­wszego wyboru w ciąży. Ibupro­fen i inne nies­teroid­owe leki prze­ci­wza­palne są w ciąży niewskazane, zwłaszcza w III trymestrze.

Czy zawroty głowy wpływają na badania w ciąży?

Zawroty głowy nie wpły­wa­ją na wyni­ki badań, ale przy skłon­noś­ci do zasłab­nięć warto przy­go­tować się do pobra­nia krwi. Doty­czy to zarówno badań z pier­wszej wiz­y­ty, jak i tes­tu PAPP‑A w 11.–14. tygod­niu oraz badań NIPT, takich jak Feli­aT­est czy NIFTY pro, które wykonu­je się od 10. tygod­nia ciąży. Do NIPT nie trze­ba być na czc­zo, więc przed pobraniem warto zjeść i wyp­ić szk­lankę wody, a w punkcie pobrań poprosić o pobranie krwi na leżą­co. Jeśli badanie wyma­ga bycia na czc­zo, zaplanuj je na wczes­ny poranek i zabierz przekąskę do zjedzenia zaraz po pobraniu.

Najczęstsze pytania o zawroty głowy w ciąży

Czy zawroty głowy mogą być pierwszym objawem ciąży?

Tak, u częś­ci kobi­et pojaw­ia­ją się już w pier­wszych tygod­ni­ach, razem z sen­noś­cią i nud­noś­ci­a­mi, bo prog­es­teron rośnie od razu po zag­nieżdże­niu zar­o­d­ka. Nie są jed­nak objawem swoistym i nie potwierdza­ją ciąży.

Kiedy mijają zawroty głowy w ciąży?

Najczęś­ciej słab­ną pod koniec I trymestru, gdy ustępu­ją nud­noś­ci, a orga­nizm przyzwycza­ja się do niższego ciśnienia. W II trymestrze mogą wró­cić przy leże­niu na ple­cach, a pod koniec ciąży ciśnie­nie wraca do wartoś­ci sprzed ciąży.

Czy zawroty głowy szkodzą dziecku?

Same zawroty i krótkie zasłab­nię­cie nie szkodzą dziecku. Groźny może być upadek z urazem brzucha oraz nielec­zona choro­ba, która zawroty wywołu­je, np. niedokr­wis­tość lub nadciśnienie.

Czy kawa pomaga na zawroty głowy w ciąży?

Tylko na krótko, a dzi­ała moc­zopęd­nie. W ciąży obow­iązu­je lim­it ok. 200 mg kofeiny dzi­en­nie; lep­iej sięgnąć po wodę i przekąskę.

Źródła: Roz­porządze­nie Min­is­tra Zdrowia w spraw­ie stan­dar­du orga­ni­za­cyjnego opie­ki około­porodowej (Dz.U. 2023 poz. 1324, z późn. zm.); Zim­mer M. i wsp., Rekomen­dac­je Pol­skiego Towarzyst­wa Ginekologów i Położników doty­czące suple­men­tacji u kobi­et ciężarnych, Ginekolo­gia Pol­s­ka 2020, t. 91, nr 10, s. 644–653; Pol­skie Towarzyst­wo Nad­ciśnienia Tęt­niczego i PTGiP, Postępowanie w nad­ciśnie­niu tęt­niczym u kobi­et w ciąży (2019); for­mu­la­rze zlece­nia badań NIFTY pro i Feli­aT­est (testD­NA). Treść ma charak­ter infor­ma­cyjny i nie zastępu­je kon­sul­tacji z lekarzem prowadzą­cym ciążę. Stan na 6.11.2026.

Oceń

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

mail